گزارشی از پیمایش ‎برنامه‎های فیپا (CIP)

مقدمه
در کنفرانس ماه اوت سال ۲۰۰۱ ایفلا در بوستون، در کارگاهی تحت عنوان «صنعت نشر و کتابشناسیهای ملی» اهمیت ارتباط جامعه ناشران با کتابخانه‎های ملی تشریح شد. شرکت کنندگان در این کارگاه بر اهمیت توسعه و تحکیم این رابطه تأکید کردند.
در کنفرانس ماه اوت سال ۲۰۰۲ ایفلا در گلاسکو، شرکت کنندگان در کارگاه «صنعت نشر و کتابشناسی‎های ملی» توافق کردند که چون برنامه‎های ‎فهرستنویسی پیش از انتشار بخش مهمی از این ارتباط به شمار می‎رود، مروری بر آنها می‎تواند اطلاعات لازم برای درک بهتر و بهبود و ارتقای رابطه میان ناشران و کتابخانه‎های ملی را در اختیار قرار دهد.
کتابخانه کنگره موافقت کرد با استفاده از امکانات فیپای خود یک پیمایش پیوسته  را ایجاد کند. در کنفرانس ماه اوت ۲۰۰۳ برلین، مدل پیمایش مورد تصویب قرار گرفت و سرانجام در سپتامبر سال ۲۰۰۴ عملیاتی شد.
داده‎های حاصل از پیمایش فیپای ایفلا به نشانی http://www.loc.gov/catdir/cipsurvey/ قابل مشاهده است.
این داده‎ها به روشنی ارزش ‎برنامه‎های فیپا را مشخص می‎سازد. تولید سالانه بیش از ۱۸۸.۸۹۲ عنوان رکورد کتابشناختی، حاصل مجموع فعالیتهای انجام گرفته در قالب برنامه‎های فیپا است. تعداد زبانهای تحت پوشش مجموع این ‎برنامه‎ها به رقم تحسین برانگیز بیش از بیست و چهار زبان می‎رسد. این بدان معنی است که کتابخانه‎ها در سراسر جهان منبع عظیمی از رکوردهای کتابشناختی را در اختیار دارند و می‎توانند با استفاده از آنها در فهرستنویسی از طریق کپی‎برداری، منابع مالی قابل توجهی را که باید در صورت فقدان برنامه‎های فیپا صرف فهرستنویسی بنیادی می‎شد، صرفه‎جویی کنند. از سوی دیگر، چون این رکوردها هفته ها و ماهها پیش از انتشار در اختیار کتابخانه‎ها، کتاب‎فروشان، و خوانندگان قرار می‎گیرد، موجب رونق فعالیتهای سفارش و فراهم‎آوری کتابخانه‎های سراسر جهان شده، و در عین حال، ناشران را از طریق پیش‎نمایش عنوانهای در دست انتشار و احتمالاً پیش‎فروش آنها، یاری می‎رسانند.
نتایج پیمایش همچنین نشان می‎دهد که برنامه‎های فیپا از زمانی که برنامه بین‎المللی کنترل کتابشناختی ایفلا «استانداردهای توصیه شده برای فهرست‎نویسی پیش از انتشار: فهرستبرگه فیپا و اطلاعات فیپا در کتاب » را در سال ۱۹۸۶ منتشر کرد، تا‎کنون بسیار تغییر کرده است.
یافته های حاصل از این پیمایش با توجه به پیشرفتهای فناوری از سال ۱۹۸۶ تاکنون و همچنین محدودیت بودجه فهرستنویسی که تمامی کتابخانه‎های ملی با آن مواجه هستند، پرسشهای اساسی متعددی را در مورد آینده فیپا به ذهن متبادر می سازد. آیا ناشران باید به چاپ اطلاعات فیپا در کتاب خود ملزم باشند؟ آیا رکوردهای فیپا باید به فرمت ماشین‎خوان  به ناشران تحویل شود؟ آیا برنامه فیپا باید امکان دسترسی پیوسته به رکوردها را برای کتابخانه‎ها فراهم کند؟ آیا لازم است ناشران در تهیه رکوردها همکاری کنند؟ آیا رکوردها باید به نوعی تهیه شود که دیگر نیازی به فهرست نویس حرفه‎ای نباشد؟ آیا برنامه‎های فیپا باید امکان فهرستنویسی تعاونی را برای یکدیگر فراهم کنند؟ آیا تهیه کنندگان فیپا باید امکان دسترسی بیشتر و سریع‎تر به رکوردهای یکدیگر را فراهم کنند؟
این پرسشها و پرسشهای دیگری از این قبیل همگی برگرفته از داده‎های حاصل از پیمایش است. چنین به نظر می‎رسد که زمان بازنگری روش کار برنامه‎های فیپا فرا رسیده است. بازبینی و حل چنین مسائلی در گرو همکاری جامعه نشر و، بی تردید، تعیین و تبیین مجدد راههای همکاری کتابخانه‎ها و ناشران است.

آیا ناشران باید به چاپ اطلاعات فیپا در کتاب خود ملزم باشند؟ آیا رکوردهای فیپا باید به فرمت ماشین‎خوان  به ناشران تحویل شود؟ آیا برنامه فیپا باید امکان دسترسی پیوسته به رکوردها را برای کتابخانه‎ها فراهم کند؟ آیا لازم است ناشران در تهیه رکوردها همکاری کنند؟

وضعیت برنامه‎های فیپا
۴۲ کتابخانه به طرح پیمایش فیپای ایفلا پاسخ دادند که از میان آنها ۲۵ کتابخانه دارای برنامه فعال فیپا بودند*. دو کتابخانه فیپای خود را متوقف کرده و سه کتابخانه نیز در تدارک آغاز آن هستند.
برخی کشورها فاقد برنامه فیپا به صورت کامل یا در سطح ملی هستند. برنامه فیپای این کشورها به صورت منطقه‎ای یا توسط دانشگاهها انجام می‎شود.

اطلاعاتی درباره فیپا
مجموع تولید سالانه برنامه‎های فیپا بیش از ۱۸۸.۸۹۲ رکورد است.
کتابخانه بریتانیا                ۶۰.۰۰۰
کتابخانه کنگره (آمریکا)            ۵۷.۰۰۰
کتابخانه ملی ایران                ۳۰.۰۰۰
کتابخانه و آرشیو کانادا            ۱۰.۰۰۰
کتابخانه ملی استرالیا                ۵.۵۰۰
کتابخانه ملی و دانشگاهی (کرواسی)        ۵.۰۰۰
کتابخانه ملی مارتیناس مازویداس لیتوانی        ۴.۸۰۰
کتابخانه ملی و دانشگاهی لیوبلیانا (اسلوونی)    ۴.۴۰۰
کتابخانه ملی مالزی                ۳.۱۲۳
کتابخانه ملی کره                ۲.۴۰۰
کتابخانه ملی اردن                ۲.۱۰۰
کتابخانه ملی استونی                ۱.۵۰۰
کتابخانه ملی مرکزی مونته نگرو            ۵۰۰
کتابخانه ملی نیجریه                ۴۸۰
کتابخانه ملی زلاند نو                ۴۵۰
کتابخانه ملی جمهوری چک            ۴۰۰
کتابخانه ملی لهستان                ۳۵۰
کتابخانه ملی پرتغال                ۳۳۰
کتابخانه ملی سنگاپور                ۳۰۰
کتابخانه ملی فیلیپین                ۱۵۰
کتابخانه سلطنتی (سوئد)            ۶۰
کتابخانه ملی موریس                ۴۰
کتابخانه ملی شیلی                ۵
کتابخانه ملی اندونزی                ۴
کتابخانه دولتی روسیه                نامشخص
۲۵ برنامه فیپا، در مجموع منابع مربوط به بیش از ۲۴ زبان را فهرستنویسی می‎کنند. پنج کشور بریتانیا، روسیه، شیلی، استرالیا، و لهستان فقط کتابهای به زبان رسمی خود، و بقیه به تفاریق درصدی از کتاب به زبانهای دیگر را که در کشورشان منتشر می‎شود، فیپا می‎کنند.

هدف
پاسخ دهندگان به این پیمایش در اثبات هدف و فایده برنامه‎های فیپا دلایل متعدد و اغلب مشترکی ارائه کرده‎اند. از جمله:
–    تهیه فهرستگان ملی
–    استاندارد سازی و ساده سازی داده‎های کتابشناختی
–    کاهش دوباره‎کاری در فهرستنویسی
–    ارائه خدمات به کتابخانه‎ها
–    ارائه خدمات به خوانندگان
–    مطلع کردن کتابخانه‎ها از کتابهای زیر چاپ و تسهیل در فراهم آوری آنها
–    ارتقاء بهره‎وری واحدهای فراهم‎آوری
–    کمک به ناشران و فروشندگان کتاب
–    تهیه لیست کتابهای در دست انتشار
–    تهیه فهرست مستند مؤلفان
–    کمک به فروش کتاب
–    کمک به همکاری بین کتابخانه‎ها و ناشران

روش کار و سازمان فیپا
نحوه دریافت: ۱۱ سازمان‎ پرسشنامه فیپا را از هر دو طریق پست عادی و اینترنت از ناشران دریافت می‎کنند. ۷ سازمان پرسشنامه‎ها را فقط از طریق پست عادی و ۳ سازمان فقط از طریق اینترنت دریافت می‎کنند. ۵ سازمان دیگر روشهای تحویل حضوری و به وسیله دورنگار را برگزیده‎اند.
واسپاری قانونی: ۵ سازمان از سازمانهای فعال، بخشی از برنامه واسپاری قانونی محسوب می‎شوند.
عدم تمرکز: ۹ سازمان فعال به صورت غیر متمرکز فعالیت می‎کنند.
بازبینی و تصحیح: ۲۴ سازمان، رکوردهای فیپا را پس از انتشار کتاب مورد بازبینی و تصحیح قرار می‎دهند.
نحوه ارائه اطلاعات فیپا: ۱۸ سازمان، رکوردهای فیپا را به فرمت ماشین‎خوان ارائه می‎کنند.

گستره فعالیتها
۲۵ سازمان فعال، آثار ناشران کشور خود را فهرستنویسی می‎کنند، در عین حال، ۲۰ سازمان از این تعداد آثار ناشران سایر کشورها را نیز می‎پذیرند. ۱۵ سازمان از ۲۴ سازمان، آثار مؤلفان ناشر، و ۱۰ سازمان آثار ناشران کتابهای الکترونیکی را نیز فهرستنویسی می‎کنند.
    پیایندها: ۶ سازمان فهرستنویسی پیایندها را نیز برعهده دارند.
    متون موسیقی: ۷ برنامه متون موسیقی را هم فهرستنویسی می‎کنند. 
    کتابهای الکترونیکی: ۱۱ سازمان، کتابهای الکترونیکی را که از ابتدا بطور مستقل به صورت دیجیتالی تهیه شده‎اند، و ۹ سازمان، کتابهای الکترونیکی تهیه شده بر اساس نسخه چاپی را فهرستنویسی می‎کنند.
    آثار شنیداری: ۴ سازمان، فیپای نوارها، لوحها یا کاستهای صوتی را نیز برعهده گرفته‎اند.
    آثار دیداری: ۲ سازمان، فیپای نوارها، لوحها یا کاستهای ویدیویی را نیز بر عهده دارند.
    میکروفرم: ۳ سازمان، میکروفرمهای تولید شده بر اساس نسخه چاپی، و ۴ سازمان، میکروفرمهای مستقل بدون نسخه چاپی یا غیره را فهرستنویسی می‎کنند.
    فایلهای رایانه‎ای: ۳ سازمان فایلهای رایانه‎ای موجود در لوح فشرده، نوار، صفحه، و کاست را فهرستنویسی می‎کنند.
    منابع اینترنتی: تنها یک سازمان به فهرستنویسی منابع یا صفحه‎های اول سایتهای اینترنتی می‎پردازد.
    مشارکت ناشران: تعداد ناشرانی که در هر یک از ۲۵ برنامه فیپا مشارکت دارند از ۱۵ تا ۱۴.۰۰۰ ناشر متفاوت است. مهلت صدور فیپا (مدتی که تولید یک رکورد فیپا طول می‎کشد) از ۱ تا ۱۲ روز متغیر است. تعداد هفته‎هایی که هر رکورد فیپا پیش از انتشار کتاب در دسترس است نیز از یک تا ۱۰۰ هفته متغیر است.

نام کتابخانه    تعداد ناشران مشارکت کننده    مهلت صدور فیپا    تعداد هفته هایی که رکورد پیش از انتشار در دسترس است
کتابخانه بریتانیا    ۱۴.۰۰۰    نامشخص    ۱۲
کتابخانه دولتی روسیه    ۳۴    ۱    نامشخص
کتابخانه سلطنتی (سوئد)    ۱.۹۸۱    نامشخص    نامشخص
کتابخانه ملی شیلی    نامشخص    ۲    نامشخص
کتابخانه کنگره (آمریکا)    ۳.۵۰۰    ۹    ۱۲
کتابخانه ملی اردن    نامشخص    ۱    نامشخص
کتابخانه ملی استرالیا    ۱.۱۴۸    ۱۰    نامشخص
کتابخانه ملی استونی    ۳۶۷    ۱    ۸
کتابخانه ملی اندونزی    ۸۰۰    نامشخص    ۵۰
کتابخانه ملی ایران    ۲.۵۰۰    ۱۰    نامشخص
کتابخانه ملی پرتغال    ۶۷    ۲    ۸
کتابخانه ملی جمهوری چک    ۲۰    ۲    ۱۰
کتابخانه ملی زلاند نو    ۶۵    ۱    نامشخص
کتابخانه ملی سنگاپور    ۱۵    ۵    ۱
کتابخانه ملی فیلیپین    ۲۵    نامشخص    نامشخص
کتابخانه ملی کره    ۳۶۰    ۱۲    ۱۲
کتابخانه ملی لهستان    ۳۰    ۲    ۰
کتابخانه ملی مارتیناس مازویداس لیتوانی    ۶۰۰    ۱    ۴
کتابخانه ملی مالزی    ۷۴۹    ۲    ۱۰۰
کتابخانه ملی مرکزی مونته نگرو    ۴۷    ۱    ۱۰
کتابخانه ملی موریس    ۱۵    نامشخص    نامشخص
کتابخانه ملی نیجریه    ۸۵    ۳    نامشخص
کتابخانه ملی و دانشگاهی (کرواسی)    ۴.۵۰۰    ۵    ۴
کتابخانه ملی و دانشگاهی لیوبلیانا (اسلوونی)    ۱.۲۰۰    ۲    ۱۲
کتابخانه و آرشیو کانادا    ۱.۵۰۰    ۲    ۳۰

وظیفه ناشران
پرسشنامه‎های فیپا: از ۱۹ پاسخ‎دهنده، ۱۵ سازمان از ناشران خواسته‎اند تا همراه با فرم پرسشنامه کاملاً پر شده فیپا، متن کامل کتاب یا بخشهای مختلفی از آن را نیز ارائه کنند. یک سازمان فقط با پرسشنامه و ۲ سازمان فقط با متن اثر در دست انتشار کار می‎کند. همکاری ناشران با ‎سازمانهایی که ارائه پرسشنامه فیپا را الزامی می‎دانند، معمولاً خیلی خوب است. میزان همکاری ناشران با ۱۱ سازمان ۱۰۰% و با ‎سازمانهای دیگر به ترتیب ۹۵%، ۸۵%، ۸۰%، ۷۰%، و ۲۰% است.
متن: ۹ سازمان تمام متن اثر را از ناشران مطالبه می‎کنند. از این تعداد، ۶ سازمان علاوه بر متن، هرگونه جدول، نمایه و غیره را که جزئی از اثر باشد، نیز درخواست می‎کنند.
به هر حال، ارائه متن کامل (همراه با جدول، نمایه و غیره، یا بدون آنها) کمتر از تحویل پرسشنامه رضایت ناشران را جلب می‎کند. تنها یک سازمان همیشه متن کامل را دریافت می‎کند. درصد موفقیت دریافت متن کامل به این ترتیب است: ۲ سازمان ۹۰% ، یک سازمان ۷۰% ، یک سازمان ۶۰%، یک سازمان ۵۰%، و یک سازمان ۲۰%.
صفحه‎های مقدماتی کتاب: درصد موفقیت دریافت صفحه‎های مقدماتی کتاب در وضعیت بهتری قرار دارد. به عنوان مثال، ۷ سازمان این صفحه ها را ۱۰۰% دریافت می‎کنند.
چکیده: ۱۴ سازمان چکیده اثر را مطالبه می‎کنند، اما فقط ۱۰ سازمان آن را دریافت می‎کنند. درصد موفقیت دریافت چکیده به این ترتیب است: یک سازمان ۱۰۰%، ۳ سازمان ۹۰%، یک سازمان ۸۵%، یک سازمان ۷۰%، ۲ سازمان ۵۰%، یک سازمان ۲۰%، و یک سازمان ۱۰%.
اطلاعات پدیدآور: ۱۱ سازمان اطلاعات پدیدآور اثر را درخواست می‎کنند، اما میزان موفقیت در این زمینه محدود و به این ترتیب است: ۲ سازمان ۱۰۰%، یک سازمان ۹۰%، یک سازمان ۸۵%، یک سازمان ۶۰%، ۲ سازمان ۵۰%، یک سازمان ۲۰%، ۲ سازمان ۱۰%، و یک سازمان هیچ موفقیتی در این زمینه کسب نکرده است.
کتاب کامل: ۹ سازمان فعال از ناشران می‎خواهند که یک نسخه از تمامی کتابهای فیپا شده خود را پس از انتشار به آنها تحویل دهند. در بسیاری از موارد، آماری از این که واقعاً چه تعداد کتاب تحویل می‎شود، در دست نیست. در سازمانهایی که آمار آنها در این زمینه موجود است، از ۲۰۰ (کتابخانه ملی فیلیپین) تا ۱۲۰.۰۰۰ (کتابخانه بریتانیا) کتاب در سال متغیر است.
چاپ اطلاعات فیپا در کتاب: ۱۴ سازمان فعال از ناشران می خواهند برگه اطلاعات فیپا را در کتاب خود چاپ کنند. میزان موفقیت در این زمینه به طور کلی خوب است. بسیاری از ‎سازمانها گزارش می‎دهند که فهرستبرگه فیپا در بیش از ۸۰% کتابها چاپ می‎شود.
ضمانت اجرا: تعداد محدودی از ‎سازمانها در برابر کوتاهی ناشران در تحویل پرسشنامه کامل فیپا، متن کتاب، صفحه‎های مقدماتی، واسپاری پس از انتشار، و غیره از پشتوانه ضمانت اجرایی برخوردارند. بسیاری از ‎سازمانها، نیازهای تکمیلی فیپا را از طریق تلفن یا نامه مجدداً درخواست می‎کنند. ‎سازمانهایی که جزئی از نظام واسپاری قانونی هستند می‎توانند ناشران خاطی را تحت پیگرد قانونی قرار داده یا تهدید به پیگرد قانونی کنند، گرچه این مورد به ندرت اتفاق می‎افتد. گزینه دیگر فراروی بسیاری از ‎سازمانها، محرومیت ناشر خاطی از دریافت فیپا برای کتابهای بعدی خود است. به هر حال چون بسیاری از ‎برنامه‎های فیپا الزامی نیستند، تنبیهات نمی‎تواند مؤثر افتد. از این روی، گزینه رایج در حل مسأله عدم همکاری ناشران با ‎برنامه‎های فیپا این است که به آنها توضیح کاملتری درباره هدف و فایده‎هایی که فیپا برای کتابخانه‎ها، ناشران و خوانندگان کتابها دارد، داده ‎شود.

آینده فیپا
اکثر سازمانها در پاسخ مربوط به آینده فیپا به چندی از برنامه های جاری خود نیز اشاره کرده‎اند. بر شمردن آنها در اینجا از این نظر جالب است که ممکن است برنامه جاری یکی، جزو برنامه‎های آینده دیگری باشد و بالعکس.
۲.    نظرات مفید برای کتابخانه‎ها:
    ارائه اطلاعات بیشتر از کتابهای در دست انتشار به کتابخانه‎ها، از جمله روپوش کتاب، فهرست مندرجات، چکیده، نمونه متن، نشانی سایت اینترنتی ناشر؛
    ایجاد پایگاه اطلاعاتی ملی از «کتابهای در دست انتشار»؛
    افزودن فهرست مطالب به فهرستبرگه فیپا؛
    کاهش مدت زمان فهرستنویسی و تحویل سریعتر فهرستبرگه فیپا؛
    دسترسی پیوسته به پایگاه اطلاعاتی فیپا؛
    بهبود روند جاری فیپا؛
    تبدیل اطلاعات فیپا به قالب مارک ۲۱؛
    بهبود اطلاعات فیپا با افزودن سرعنوانهای موضوعی به آن (مربوط به ‎برنامه‎هایی که در حال حاضر فقط از رده‎بندی دهدهی جهانی استفاده می‎کنند)؛
    آگاه کردن عموم از اهمیت و فایده فیپا. تبلیغ آن در روزنامه‎های ملی و رسانه‎های الکترونیکی؛
    عینیت بخشی بیشتر به منافعی که عاید کتابخانه‎ها می‎شود؛
    تشویق ناشران به مشارکت؛
    افزایش تعداد ناشران مایل به همکاری؛
    افزایش فهرستنویسی پیش از انتشار توسط ناشران معتبر؛
    استانداردسازی فهرستنویسی و رده‎بندی؛
    مبادله اطلاعات انتشارات جدید در سطح ملی و بین‎المللی.
۳.    نظرات مفید برای ناشران:
    ایجاد این امکان که ناشران بتوانند بطور مستقیم و بدون نیاز به کسب اجازه از کتابخانه یا تماس با آن، عناصر اطلاعاتی کتابهای در دست انتشار خود را روزآمد کنند؛
    تبلیغ کتابهای در دست انتشار از طریق درج آنها در پایگاه اطلاعاتی «کتابهای آماده نشر»؛
    ایجاد امکان انتقال الکترونیکی فهرست مندرجات و چکیده اثر توسط ناشران؛
    تهیه دستنامه تدوین صفحه عنوان و سایر صفحه های مقدماتی کتاب؛
    آموزش ناشران درباره ارزش فیپا، صرفه‎جویی حاصل از آن برای کتابخانه‎ها، و این که کتابهای دارای فیپا برای کتابخانه‎ها ارزشمندتر هستند؛
    آگاه کردن عموم از اهمیت و فایده فیپا. تبلیغ آن در روزنامه‎های ملی و رسانه‎های الکترونیکی؛
    کمک به ناشران و کتاب‎فروشان در تهیه لیست انتشارات خود برای گزارش‎گیری، سفارش و تبلیغ؛
    استاندارد سازی اطلاعات مربوط به انواع مختلف مواد کتابخانه‎ای؛
    ترویج و معرفی عناوین کتابها به عموم؛
    کمک به خریداران در انتخاب کتاب، پیش از انتشار آن؛
    افزایش فروش؛
۴.    ناشران می توانند با به کار گیری موارد زیر، کار فیپا را رضایتبخش‎تر نمایند:
    تحویل به موقع پرسشنامه‎های فیپا؛
    پاسخ به همه اطلاعاتی که در پرسشنامه خواسته شده است؛
    آگاه کردن کارمندان خود از اهمیت رکوردهای کتابشناختی دقیق و صحیح؛
    چاپ اطلاعات فیپا به همان فرمی که دریافت کرده‎اند نه به صورت دلخواه؛
    افزایش تعداد ناشران مشارکت کننده در فیپا؛
    تهیه ابرداده  الکترونیکی.

پیشنهادها
حدود دو دهه از انتشار «استانداردهای توصیه شده برای فهرستنویسی پیش از انتشار» ایفلا می‎گذرد. در این مدت تحولات بیشماری در حیطه فناوری روی داده است. تعداد عناوین منتشر شده در جهان به گونه‎ای تصاعدی رو به فزونی است. اینترنت به تنهایی میلیونها منبع الکترونیکی جدید تولید کرده است. هزینه فهرستنویسی دائماً افزایش یافته اما بودجه آن، در بهترین شرایط، بدون افزایش باقی مانده است.
با توجه به این واقعیتها، ملاحظاتی از پیمایش حاضر به ذهن متبادر می‎شود که ممکن است مدیران و تصمیم گیرندگان سازمانها بخواهند مد نظر قرار دهند، از جمله:
۱.    بسیاری از ‎سازمانها ناشران را به چاپ فهرستبرگه فیپا در کتاب ملزم می‎کنند. با توجه به این که بسیاری از کتابخانه‎ها به اینترنت دسترسی دارند و با در نظر گرفتن این که بعضی ‎برنامه‎های فیپا بدون این که از ناشران بخواهند فهرستبرگه فیپا را در کتاب چاپ کنند، موفق بوده‎اند، این الزام باید مورد تجدید نظر قرار گیرد. آیا دلایل مربوط به چاپ فهرستبرگه فیپا در کتاب هنوز هم موجه است؟
۲.    رکوردهای فیپا در بسیاری از ‎سازمانها به فرمت ماشین‎خوان ارسال می‎شود. با توجه به این که اکنون بسیاری از کتابخانه‎ها به اینترنت مرتبط هستند، و با در نظر داشتن این که بسیاری از ناشران اطلاعات مربوط به آثار خود را در اینترنت منتشر می‎کنند، آیا اطلاعات فیپا همچنان باید به فرمت ماشین‎خوان به ناشران ارسال شود؟ آیا مجریان ‎برنامه‎های فیپا نباید به منظور دستیابی آسان کتابخانه‎ها، خوانندگان، و کتاب‎فروشان به رکوردهای فیپا به صورت تک رکورد یا انبوه رکوردها، مکانیسم‎های مناسبتری را (به جای، یا، علاوه بر فیپای چاپ شده در کتاب) ارائه دهند تا بتوان به این رکوردها از طریق شابک، شماره رکورد، عنوان، موضوع، تاریخ پیشبینی‎شده نشر، و غیره دسترسی پیدا کرد؟ در این صورت فرمت رکوردها چگونه باید باشد: مارک ، پی.دی.اف ، ایکس.ام.ال ، اونیکس ، یا فرمتی دیگر؟
۳.    آیا کتابخانه‎های ملی از مجموع نتایج فعالیتهای ‎برنامه‎های فیپا به طور کامل بهره‎مند می‎شوند؟ با توجه به تعداد و فرمت رکوردها، تنوع زبان و محتوای آنها، و این که بسیاری از ‎برنامه‎های فیپا رکوردهای خود را به فرمت ماشین‎خوان عرضه می‎کنند، آیا تک‎تک ‎برنامه‎های فیپا مکانیسم مناسبی برای دسترسی سریع و آسان به رکوردهای یکدیگر دارند؟
۴.    بخش عمده‎ای از «استانداردهای توصیه شده برای فهرستنویسی پیش از انتشار» به تشریح مشخصات و نیازهای پرسشنامه فیپا اختصاص دارد. آیا با توجه به ظهور اینترنت، ضرورت بازبینی آن نیازها و تبیین مجدد آنها به عنوان نیازهای فرمت پیوسته پرسشنامه فیپا فرا رسیده است؟ با توجه به این که بعضی کتابخانه‎ها پیشتر نظام عدم تمرکز را تجربه کرده‎اند، آیا اینترنت می‎تواند فرصتی برای فهرستنویسی مشارکتی میان ‎برنامه‎های مختلف فیپا ایجاد کند؟ علاوه بر استانداردهای پرسشنامه، آیا استانداردهایی نیز برای نوعی مکانیسم (یک سیستم ردیابی پیوسته)  باید تهیه شود تا ‎برنامه‎های فیپا و کتابخانه‎های ملی بتوانند با استفاده از آن اطلاعات پرسشنامه را به طور آماده به کتابخانه ملی دیگر انتقال دهند؟
۵.    برنامه فیپای اسلواکی، که کتابخانه ملی آن کشور مجری آن است، گروه بزرگی از ناشران را ملزم  به تهیه رکورد فیپای آثار خود کرده است. با توجه به هزینه فهرستنویسی و تعداد انبوه عناوینی که در هر سال منتشر می‎شود، آیا سایر ‎برنامه‎های فیپا نیز باید چنین چیزی را از ناشران بخواهند؟ آیا رکوردهای ایجاد شده توسط ناشران (با کمک ‎برنامه‎های خودکاری که عناصر داده‎ای منتخب را از پرسشنامه فیپا استخراج می‎کند) برای برخی آثار یا برای مدت زمان معینی در طول عمر هر اثر، مناسب است؟
۶.    با توجه به علاقه برخی ‎برنامه‎های فیپا به این که رکورد فیپا با چکیده، اطلاعات مربوط به پدیدآور، فهرست مطالب، تصویر روپوش کتاب، نمونه متن، و غیره همراه باشد، آیا باید نوع متفاوتی از رکورد برای ‎برنامه‎های فیپایی که دچار محدودیتهای قالب مارک نیستند و بیشتر به محیط اینترنت تمایل دارند، ایجاد شود؟

5 نظر برای مطلب “گزارشی از پیمایش ‎برنامه‎های فیپا (CIP)”

  1. کتابخانه ملی ایران مقام سوم فیپا را در بین کتابخانه های نامبرده دارد . هورااااااااا
    من مطمئن هستم این طرح کتابخانه ملی بسیار طرح مفید و پر فایده ای است هر چند تعاملات بین ناشران و مراکز فیپا بیشتر شود مشکلات در سر راه اجرا نیز برطرف خواهد شد

  2. ای کاش مسوولین کتابخانه ملی نسبت به فلسفه انجام فیپا دید کلانتر و عمیقتری داشتند و ارزش آن را تنها در کمیت ندانند و دیدگاهی فنی (کتابدارانه) به آن داشته باشند و ارزش کار فهرستنویسان خود را درک کنند و بیشتر به کیفیت بها دهند چراکه انجام هرچه بهتر فیپا منجر به کاهش هزینه ها در سایر کتابخانه ها که اکثر آنها هم دولتی هستند، می شود. (فهرستنویس سابق کتابخانه ملی)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *